آشنایی با
«مدرسه علوم انسانی اسلامی صدرا»

Slide-02.jpg

طلیعه سخن

ما در «مدرسه علوم انسانی اسلامی صدرا» برآنیم که استنباط و استنطاق از بیانات رهبر فرزانه انقلاب مدظله العالی نتیجه می دهد که سنگ بناي ايجاد تمدن نوین اسلامي، «تولید فکر و پرورش انسان، در علوم انسانی اسلامی» است. تفصیل این مجمل، البته هدف این نوشتار نیست. فی الجمله اهمیت این موضوع در این است که انقلاب اسلامی تا زمانی که علم متناسب با هویت اصیل خود و نیازهای جامعه اش را تولید نکند، نمی تواند داعیه استقلال داشته باشد و در حد مترجم و وارد کننده باقی می ماند. این وابستگی فکری هم تدریجا زمینه انحلال انقلاب اسلامی در تمدن غرب و باقی ماندن صرفا پوسته ای از انقلاب را فراهم می آورد. تا جایی که سیاست های کلان اقتصادی و فرهنگی کشور راهی جز عبور از غرب نداشته و «الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت» مجالی برای تعین و فعلیت نمی یابد.
تاکید موکد رهبر حکیم انقلاب:

  • در آخرین دیدار با بسیج دانشجویی (31/2/1386) بر این که دو نیاز از سه نیاز بسیج دانشجویی عبارت اند از «فکر و اندیشه پردازی» و «علم و جهاد علمی»، و نیز تاکید ایشان در دیدار ماقبل آن با بسیج دانشجویی (5/3/1384) بر اینکه تلاش در «میدان فکر و دانایی و تولید علم» در صدر اولویت ها قرار دارد،

  • و نیم نگاهی به آخرین پیام هایی که رهبر انقلاب به مجموعه های دانشجویی در تاریخ های 27/2/1393 به نشست سراسری انجمن اسلامی هند و 3/11/1393 به اتحادیه انجمن اسلامی دانشجویان در اروپا؛ داده اند، تاکید ایشان بر «اندیشه ورزی، دانش اندروزی و دینداری»،

  • و نیز دوبار ابراز «نگرانی» ایشان در دیداری که بحث افسرجوان جنگ نرم و فرمانده جنگ نرم را مطرح فرمودند ، درباره وضعیت «علوم انسانی» کشور (8/6/1388)،

  • و نیز بازتاکید ایشان در چندین دیدار دیگر بر ضرورت اسلامی شدن علوم انسانی و مسئولیت سنگین و مهم در این حوزه، پس از سال 88،

و ...

همه و همه حکایت از این دارد که در منظومه فکری معظم له دو عنصر «تولید فکر» و «تولید علم» از چه جایگاه بلند و ویژه ای برخوردار هستند. جایگاهی رفیع که بیش از همه در حوزه «اسلامی شدن علوم انسانی و دانشگاه ها» مورد تاکید و توجه رهبری عزیز بوده است.
اما براستی بسیج دانشجویی به معنای خاص، و جنبش دانشجویی به معنای عام، در لایه های عمیق فکری و علمی کشور چه برنامه کوتاه مدت و بلندمدتی دارند؟ آیا جنبش دانشجویی در این عرصه حیاتی به جای حضوری فعال و تصمیم ساز، جایگاهی منفعلانه و تماشاگرانه به خود نگرفته است؟ پاسخ و تلاش برای رفع این پرسش ها، دغدغه ای است که مدرسه علوم انسانی اسلامی صدرا بر اساس آن شکل گرفته است.

Logo-(3).png

کوتاه درباره مدرسه علوم انسانی اسلامی صدرا

«مدرسه علوم انسانی اسلامی صدرا» گامی است برای پرورش نخبگان و متخصصانی در رشته های مختلف علوم انسانی اسلامی، که ضمن مسلح شدن به مبانی اندیشه اسلامی، تامل در بنیادهای فلسفی علوم انسانی متعارف و تحلیل و کنکاش در این علوم، به نوبه خود در راه بلند و طولانی علوم انسانی اسلامی و تمدن نوین اسلامی نقش آفرینی کنند و جنبشی عالمانه و فراگیر در حوزه علوم انسانی پدید آورند.
مدرسه صدرا یک سامانه آموزشی- پژوهشی- تشکیلاتی است. به این معنا که در فرایند 2ساله مدرسه، صرفا به گذراندن مجموعه­ای از سرفصل­های آموزشی اکتفا نمی شود. بلکه به دانش پژوه تکالیفی پژوهشی در حوزه مسایل بنیادی علوم انسانی و مسایل جاری انقلاب اسلامی سپرده می شود و دانش­پژوه طبق یک جدول پژوهشی به انجام تکالیف پژوهشی خود مبادرت می کند. به علاوه در مجموعه ای از فعالیت های تشکیلاتی که با هدف گفتمان سازی علوم انسانی اسلامی و جنبش نرم افزاری است شرکت می کند.
نسبت «مدرسه علوم انسانی اسلامی صدرا» با «طرح ولایت» دیگر دوره معرفتی سازمان بسیج دانشجویی این است که طرح ولایت به تدریس مبانی بنیادین اندیشه اسلامی و معرفت بخشی عمومی دانشجویان بسیجی می پردازد، و مدرسه صدرا در سطحی تخصصی، مبانی و فرایند تحقق علوم انسانی اسلامی را محور قرار داده و پرورش نخبگانی در تراز این مهم را در دستور کار خود قرار می دهد. از حیث مخاطب نیز مدرسه علوم انسانی در طول طرح ولایت قرار دارد و بخش مهمی از اعضاء آن پس از استعدادیابی و مراحل گزینش از میان دانش آموختگان طرح ولایت برگزیده می شوند.

اهداف مدرسه صدرا

  1. شناسایی، جذب و «نخبه پروری فکری و علمی» دانشجویان مستعد در رشته های علوم انسانی با تکیه بر آموزه های اسلامی

  2. تلاش جهت شکل گیری «شبکه نخبگان ارزشی علوم انسانی» و نیز در آینده، لایه ای از اساتید علوم انسانی در مراکز علمی کشور

  3. مطالبه گری تخصصی در حوزه علوم انسانی و «پویاسازی نهادهای علمی» فعال و بسترسازی تدوین متون علمی در سرفصل های آموزشی مورد نیاز مدرسه علوم انسانی

  4. بسترسازی جهت «گفتمان­سازی جنبش نرم افزاری» و تبدیل این مهم به خواست و مطالبه عمومی و فرهنگ حاکم بر جامعه دانشگاهی

  5. «مدیریت دانش» از طریق تشکیل نظام پژوهش و سامان دهی و جهت دهی به مطالعات و پژوهش ها بسمت اولویت های بنیادین علمی و نیازهای اساسی جامعه

  6. شناخت مجموعه های دانشگاهی و گروه های همسو در حوزه علوم انسانی در سطح استان ها و «جهت دهی و کارآمدسازی تشکیلاتی» این گروه ها

نظام محتوایی مدرسه علوم انسانی اسلامی صدرا

به طور کلی در بخش آموزشی مدرسه صدرا دو حوزه محتوایی وجود دارد. محتوای آموزشی فرارشته ای و محتوای آموزشی رشته ای. پس از این حوزه ها دانش­پژوه وارد حوزه پژوهشی شده و مستقیما در قالب یک طرح پژوهشی به حل یک مساله علمی در رشته تخصصی خود می پردازد.
در دو سال نخست رویکرد اصلی ارائه مباحث در دوره های متمرکز رویکردی آموزشی است، اما در بخش های غیرمتمرکز پژوهش هایی مقدماتی به دانش­پژوهان واگذار می شود تا  رفته رفته آمادگی لازم برای طرح پژوهشی را به دست آورند.

Capture-(1).JPG

لازم به توضیح است، جذب ورودی در رشته های مختلف مدرسه صدرا، بصورتی متغیر (و در عمده رشته ها یک سال درمیان) انجام می شود.
 

نظام محتوایی و کارگروه های رشته ها (نمونه: رشته اقتصاد)

Capture-JPG1-(2).JPG
Capture-JPG2-(2).JPG

1. مباحث فرارشته ای

محتوای آموزشی فرارشته ای به طرح «کلیاتی درباره تفکر اسلامی»، «کلیاتی درباره تفکر و تمدن غرب» و «مبانی فلسفی علوم انسانی اسلامی» می پردازد. این حوزه محتوایی برای عموم دانش­پژوهان بصورت مشترک برگزار شده و کار علمی در رشته های تخصصی نیاز به گذر از این مباحث بنیادی دارد. رویکرد طرح مباحث در این حوزه رویکردی آموزشی خواهد بود. هر کدام از عناوینی که در زیر می آید، یکی از سرفصل های آموزشی دوره خواهد بود.

  1. 1. کلیاتی درباره تفکر اسلامی

    1.1.1. آشنایی با فقه و اصول
    2.1.1. آشنایی با فلسفه اسلامی
    3.1.1. رابطه علم و دین
    4.1.1. تبیین مدل های مختلف علم دینی

    2.1. کلیاتی درباره تفکر و تمدن غرب

    1.2.1. علم و دین در قرون وسطی
    2.2.1. بنیادهای نظری و فرهنگی غرب مدرن
    3.2.1. مکاتب فلسفه علم
    4.2.1. درآمدی بر فلسفه علوم انسانی

    3.1.  مبانی فلسفی علوم انسانی اسلامی

    1.3.1. مبانی معرفت شناختی علوم انسانی اسلامی
    2.3.1. مبانی هستی شناختی علوم انسانی اسلامی
    3.3.1. مبانی انسان­شناختی علوم انسانی اسلامی
    4.3.1. مبانی ارزش شناختی علوم انسانی اسلامی
    5.3.1. مبانی روش شناختی علوم انسانی اسلامی
     

 * مجموعه کارگاه­های آشنایی با نظام مسائل در رشته های مختلف علوم انسانی نیز در این بخش از دوره برگزار می شود.

2. مباحث رشته ای

دانش­ پژوه پس از گذراندن مباحث فرارشته ای، وارد محتوای آموزشی رشته ای می شود. این حوزه محتوایی به رشته های تخصصی بصورت مجزا می پردازد و دانش­پژوه با انتخاب یکی از این رشته ها (که مرتبط با رشته شخصی و دغدغه اوست) به مباحث تخصصی در آن رشته می پردازد. در سیر منطقی مباحث رشته ای، ابتدا به مکتب شناسی، پس از آن به نظام شناسی، و سپس به نظریه های کلان در رشته مورد نظر پرداخته می شود. 

مقسَم رشته های تخصصی از حیث موضوع و مسائل مورد بررسی در این رشته هاست. تفصیلِ سرفصل های آموزشی هر کدام از این رشته ها با نظر رئیس کرسی علمی مورد نظر، نهایی می شوند. برای نمونه در اینجا مجموعه مباحثی که در رشته اقتصاد گذرانده می شود را از نظر می گذرانیم.

  1. 1.2. مکتب اقتصادی

    1.1.2. درآمدی بر مکاتب اقتصادی غرب
    -   ...
    2.1.2. مکتب اقتصادی اسلام
    -   ... 

    2.2.  نظام اقتصادی

    1.2.2. نظامات اقتصادی در غرب
    -   ...
    2.2.2. نظام اقتصادی در اسلام
    -   ...

    3.2. نظریه های اقتصادی

    1.3.2. نظریه های شاخص در اقتصاد غرب
    -   ...
    2.3.2. نظریه های موجود در اقتصاد اسلامی
    -   ...

* آنچه در اینجا به عنوان محتوای تخصصی رشته های علوم انسانی ذکر شده است، چارچوبی کلی برای رشته های مختلف علوم انسانی است. با مشورت و تکیه بر نظرات روسای کرسی های رشته های تخصصی امکان تغییراتی به اقتضاء آن رشته (البته نه تغییرات عمده) وجود دارد.

3. نظام و مسائل پژوهشی

بخش دیگر مدرسه صدرا رویکردی پژوهشی دارد و دانش­پژوهان با استفاده از مباحث آموزشی فرارشته ای و رشته ای که به ایشان آموزش داده شده، با استفاده از راهنمایی های یک استاد توانمند به انجام طرحی پژوهشی در حوزه تخصصی خود می پردازند.
تلاش مدرسه صدرا در این بخش بر این است که نقش حلقه ای مفقوده میان استاد، محتوا و دانش­پژوهان ارزشی در نظام علمی کشور را بازی کند و با اتصال این سه رکن تولید علم به یکدیگر، «شبکه پژوهش» به هم پیوسته و کارایی ایجاد کند.
به این منظور و با هدف جهت دهی و سامان­دهیِ مطالعات و پژوهش ها به سمت اولویت های بنیادین علمی و نیازهای اساسی جامعه «نظام پژوهش» در هر کدام از رشته های مدرسه طراحی می شود. به علاوه پس از رایزنی با اساتید توانمند، دانش­پژوه به ایشان متصل شده و طرح پژوهشی خود را با کیفیتی مطلوب، در جهتی سنجیده و با مساله ای با اولویت به سرانجام می رساند.
شایان توجه است که زمان­بندی آموزش دانش­پژوهان در مدرسه صدرا، به گونه ای برنامه ریزی شده است که طرح های پژوهشی مدرسه، همزمان با زمان ارائه پایان نامه های کارشناسی ارشد دانشجویان در دانشگاه های ایشان باشد. از این جهت طرح های پژوهشی دانشجویان می تواند با پایان نامه های دانشگاهی ایشان گره خورده و به همین جهت سیستم پویا، پایا و کارایی در طرح های پژوهشی مدرسه صدرا محقق شود.

برنامه مدرسه صدرا در یک نگاه

برنامه اجرایی مدرسه، به این صورت است که دانشجویان در بازه زمانی دو ساله به عضویت دوره درمی آیند. سال نخست به مباحث فرارشته ای و سال دوم به مباحث رشته ای و رساله پژوهشی اختصاص دارد. هر کدام از این دو سال خود به 4 بخش تقسیم می شوند که زمان، قالب ارائه، و عرصه های محتوایی آن مطالق جدول های زیر است. 

Capture-JPG3-(1).JPG
Capture-JPG4-(1).JPG

 

پس از مطالعه این مطلب«آشنایی با مدرسه علوم انسانی اسلامی صدرا» می توانید با ورود به مطلب «ثبت نام در مدرسه علوم انسانی اسلامی صدرا» اقدام به ثبت نام در طرح کنید.