کد خبر:38542 تاریخ انتشار : 1395/3/18-12:36:43
همایش ملی علوم انسانی قرآن بنیان برگزار شد.
آیت‌الله جوادی آملی: فلسفه فتوا می‌دهد که علم دینی وجود دارد. / عقل و نقل دو چراغ راه هستند.
آیت‌الله جوادی آملی در پیام خود به همایش علوم انسانی قرآن بنیان گفت:‌ حال که فلسفه فتوا داد که علم دینی داریم، عقل و نقل دو چراغ هستند که ما را به آن مفهوم می‌رسانند و عقل چراغی است که گاهی به دست حکیم و گاهی به دست فقیه است.
لینک کوتاه http://sadra.bso.ir/id/38542
a.jpg
 
آیت‌الله جوادی آملی در پیام خود به همایش علوم انسانی قرآن بنیان گفت:‌ حال که فلسفه فتوا داد که علم دینی داریم، عقل و نقل دو چراغ هستند که ما را به آن مفهوم می‌رسانند و عقل چراغی است که گاهی به دست حکیم و گاهی به دست فقیه است.

همایش علوم انسانی قرآن بنیان ساعتی پیش با حضور غلامعلی حدادعادل رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی، محمد روشن معاون وزیر علوم تحقیقات و فناوری، حمیدرضا بصیری دبیر همایش و حسین سلیمی رییس دانشگاه علامه طباطبایی، در دانشکده الهیات این دانشگاه آغاز شد.
در ابتدای این همایش، پیام آیت‌الله جوادی آملی به مراسم پخش شد.
این مرجع تقلید در پیام خود گفت: دانشگاه وقتی اسلامی می‌شود که علمش واقعاً اسلامی شود. اصل مطلب آن است که دانشگاه وقتی اسلامی می‌شود که علم دینی داشته باشیم، اما اینکه علم دینی در عالم وجود دارد را چه کسی باید جواب بدهد؟ فقه و علوم دیگر نمی‌توانند این فتوا را بدهند، تنها علمی که کرسی این جواب را دارد، فلسفه است. این فتوا را فقط یک فیلسوف می‌تواند بدهد چون فلسفه از هست و نیست بحث می‌کند.
این فیلسوف متأله اضافه کرد: فلسفه این ابزار را دارد که جهان را ببیند که آیا دین هست یا نه؟ فیلسوف وقتی وارد بحث می‌شود، اگر کج‌راه رفته باشد و براساس معرفت‌شناسی حسی کار کند، دین را نمی‌بیند و وقتی دین را ندید، علم را منکر می‌شود و به فلسفه الحادی آلوده می‌شود و همه علوم عالم را ضد دین می‌کند، اما اگر فلسفه، فلسفه الهی بود، راه راست را رفت نه کج را و ثابت کرد که انسان قارچ‌گونه از زمین برنخاسته است. وقتی نظم دقیق علمی را می‌بیند، می‌فهمد که خدا هست، پس دین در عالم هست. فهم این مطلب دو برکت دارد، فلسفه را زنده می‌کند و فلسفه الهی می‌شود و دیگر اینکه همه علوم را دینی می‌کند. شیمی و فیزیک غیر دینی نخواهیم داشت. اگر موضوع علمی فعل خدا باشد، پس آن علم دینی است. کل جهان را خدا آفریده و اگر کسی درباره جرم، نور و غیره بحث می‌کند یعنی درباره فعل خدا صحبت می‌کند. پس درباره علم دینی صحبت می‌کند. اسلامی کردن دانشگاه‌ها کار مقدماتی و لازم است. حرف اصلی دانشگاه را دانش می‌زند. حال که فلسفه فتوا داد که علم دینی داریم، عقل و نقل دو چراغ هستند که ما را به آن مفهوم می‌رسانند و عقل چراغی است که گاهی به دست حکیم و گاهی به دست فقیه است.
آیت‌الله جوادی آملی ادامه داد: مطلب بعدی علوم انسانی براساس قرآن‌بنیانی و بنیان قرآنی است. قرآن انسان را حیوان ناطق معرفی نکرده است. انسان حیوان ناطق نیست اتفاقاً جای همایشی‌ در مورد مشترکات بین انسان و فرشته خالی است. انسان مشترکاتی با فرشته‌ها دارد نه حیوانات؛ در قرآن بسیاری اوصافی که برای فرشتگان بیان می‌شود برای انسان نیز بیان می‌شود. مرگ به معنای پوسیدن نیست به معنای از پوست به درآمدن است و تنها موجودی که از صفر تا صد را می‌تواند طی کند انسان است. حیوان که به لقاء الهی نمی‌رسد. قرآن که بنیان علوم انسانی را دارد ثابت می‌کند انسان موجود ابدی است. مرگ چیزی نیست که انسان را از پای دربیاورد. انسان مرگ را می‌میراند. علمی می‌خواهیم که در همه امور بر این تکیه کند که انسان موجودی ابدی است. ما با جهان مشترکات فراوانی در حقوق ملی، منطقی و بین‌المللی‌مان داریم، اما ما دستمان پر است و آنها دستشان خالی است.
در پایان پیام آیت‌الله جوادی آملی عنوان شد: در بخش مبانی علوم انسانی کلید به دست عدل است یعنی همه مبانی باید عدل‌مدار و عادلانه باشد. عدل یعنی هر چیزی را سر جای خود بگذاریم. ما می‌گویم که جای اشیاء و اشخاص را اشیاء و اشخاص‌آفرین می‌گویند. اما آنها می‌گویند که ما جای اشیاء و اشخاص را تعیین می‌کنیم. تمام اختلاف بین موحد و ملحد این است که ما ابراهیمی فکر می‌کنیم، ولی آنها نه. آشتی‌پذیر هم نیست. آنها انسان را تا گور و مرگ خلاصه می‌کنند و ما می‌گویم مرگ اوایل راه است.

* انقلاب اسلامی بدون تحول علوم انسانی ناموفق است

سپس حدادعادل طی سخنانی با بیان اینکه این همایش را کاملاً منطبق و شایسته و بایسته می‌داند، گفت: از آن حیث که تحول علوم انسانی یک وظیفه مهم در کشور است، اهمیت این موضوع به اندازه‌ای است که اگر موفق به ایجاد تحول در علوم انسانی نشویم موفق به انقلاب اسلامی نشده‌ایم. جای این نوع بحث‌ها در دانشگاه‌ها و در حوزه‌ها است به ویژه دانشگاه علامه که خاص علوم انسانی است.
وی افزود: نام این همایش تناسبی هم با شخصیت علامه طباطبائی دارد. علامه در میدان وسیعی صاحب فکر و اثر است، اما جلوه اول او در مباحث قرآنی است. اگر آثار او را به دو دسته تقسیم کنیم، باید تفسیر المیزان را یک سمت و بقیه آثار را سمت دیگر بگذاریم.
حداد عادل بیان کرد: قرآن شناسنامه امت اسلامی و سند هویت ماست. تعریف ما به عنوان امت به قرآن برمی‌گردد. قرآن جهان‌بینی و نقشه راه ما در عمل و نظر است. براین اساس، همه علوم ما باید قرآنی باشد، به ویژه علوم انسانی. علوم انسانی رئیس العلوم است. در علوم انسانی تعریف انسان مهم است، بسته به اینکه چه تعریفی از انسان داشته باشیم، انواع علوم انسانی مختلف خواهیم داشت. شناخت انسان از هر چیزی در تعیین تکلیف آن چیز مشخص است. شناخت و تعریف انسان اگر متفاوت باشد علوم انسانی متفاوتی به وجود می‌آید.
عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی خطاب به دانشجویان بیان کرد: سوالی که توصیه می‌کنم دانشجویان همیشه در نظر داشته باشند، این است که انسان قرآنی چگونه انسانی است؟ در ذهن خود یک سلسله سوالات را آماده کنیم و قرآن را با تدبر بخوانیم و سعی کنیم پاسخ آنها را از قرآن کشف کنیم. تصویر انسان در قرآن تصویر یک مسافر است که از قبل از دنیا سفر خود را آغاز کرده، وارد مرحله دنیا شده و مرحله بعدی هم سفر نامتناهی و ابدی بعد از دنیا است. اگر قرآن را مطالعه کنید، می‌توانید پاسخ اینکه انسان قرآنی کیست را در این سه مرحله به دست بیاورید. مرحله انسان قبل از دنیا مربوط به سرشت انسان می‌شود. انسان در دنیا سرگذشت انسان است و انسان بعد از دنیا نیز سرنوشت انسان است. در همه علوم انسانی باید این سه مرحله را با هم در نظر بگیریم. در علوم انسانی غربی راجع به مرحله اول و سوم تاکید و عنایتی نیست. از نظر آنها آغاز وجود انسان تولد و پایان او مرگ است. چگونه می‌شود علومی ایجاد کرد که انسان را در طیف گسترده هستی‌شناسی خود در نظر بگیرد؟ این وظیفه ما است.
حداد عادل ادامه داد: هر فکر مدعی اسلامی بودن که به اندازه قرآن به معاد توجه نکند، تفکر ناقص، التقاطی و انحرافی است. نکته مهم در همه علوم انسانی اسلامی مسئله تعالی است که قرآن انسان را به تعالی دعوت می‌کند. این مسافر یک گردشگر هوس‌باز نیست. آزادی که در غرب تعریف شده، جایگاه خدا را در فکر و ذهن غربی‌ها گرفته است. با اعتقاد به روح است که می‌توانیم تعالی را تعریف کنیم و به تعالی بیندیشیم. از ابتدا تا انتهای مثنوی مولوی همین است.
بنا بر این گزارش، حجت الاسلام و المسلمین حمید‌رضا بصیری، دبیر علمی این همایش نیز در سخنانی گفت: تحول علوم انسانی سالهاست به عنوان یک دغدغه در همه سطوح مطرح است. اما تا مبنای علوم انسانی معلوم نشود، تحول در علوم انسانی بی‌معنا است. بنابراین با توجه به اینکه همایش‌های شبیه این همایش را دیده‌ایم، ولی حق این بود که دانشگاه علامه قدمی بیشتر بردارد و این کار را بر عهده گرفتیم. فرمایش هم فرمایش رهبر است که مبنای علوم انسانی را برای ما مشخص کرده است.
وی افزود: این همایش با همکاری بیش از ۲۰ دانشگاه و پژوهشگاه معتبر کشور شکل گرفت. استقبال در ارسال چکیده و مقالات بسیار خوب بود. این همایش کاملا تولیدی است و منبع کم دارد، اما استقبال خیلی خوب بود. از اکثر دانشگا‌ها مقاله داشته‌ایم و از غالب گروها مقاله به دست ما رسید. دو پیش‌همایش برگزار کردیم. یک ماخذشناسی چاپ کردیم و در آینده در کنار مجموعه مقالات مجموعه مصاحبه‌های علمی را چاپ خواهیم کرد. پیشنهادمان نیز این است که همایش را دو سالانه و تخصصی‌تر برگزار کنیم.

* انسان‌شناسی منبعث از قرآن، ما را در فهم علوم انسانی کمک می‌کند

همچنین در این مراسم حسین سلیمی، رییس دانشگاه علامه در بخشی از سخنانش اظهار داشت: برگزاری چنین همایش‌هایی جدا از تاثیرات گرانقدری که بر جامعه دانشگاهی دارد، پاسخ به شبهه‌ای است که در برخی از محافل دانشگاهی ارائه می‌شود و اینکه محیط دانشگاهی محیط دین‌گریز است. اصلا فضای دانشگاهی ما با فضای فهم دینی بیگانه و گریزان نیست.
وی افزود: وقتی از علوم انسانی قرآن‌بنیان صحبت می‌کنیم، مرادمان صرفا نفی نیست، بلکه بیشتر ایجاب است. بعضی تلاش می‌کنند با فراخواندن به تدبر در قرآن انسان را از گونه‌های دیگر اندیشه بی‌نیاز کنند. اندیشیدن در قرآن به معنای دور ریختن اندیشه‌های دیگر نیست. از آن طرف افرادی نیز به نوعی قرآن را فارغ از اندیشه‌ها می‌دانند. هدایتی که قرآن می‌کند هدایت مبتنی بر کنار گذاری مطلق نیست، به نظر می‌آید فهم قرآنی از مسائل اجتماعی ما باید از تفریط و افراط کند دور شود.
رئیس دانشگاه علامه با بیان اینکه علوم قرآنی، انسان را قوی‌تر و قوام‌یافته‌تر می‌کند، گفت: مباحثی که در قرآن در حوزه علوم انسانی مطرح می‌شود، بخش عمده‌ای از آن از جنس فرانظریه است. چون بسیاری از نظریه‌ها با صدق و کذب تجربی قابل رد و اثبات هستند، اما مباحث قرآنی فراتر از این هستند. فرا نظریه به حوزه معرفت‌شناسی می‌پردازد. آیا اصلا معرفت برای انسان قابل تحقق است؟ آیا عقل انسان امکان شناخت دارد؟ نگاه قرآنی به وجود واقعیت در خارج از ذهن انسان قائل است در هیچ کدام از کتب دینی به اندازه قرآن کریم به عقل و تعقل تاکید نشده است. حتی اشاراتی داریم که نشان می‌دهد ادراک‌های مبتنی بر ابزارهای حسی بی‌اعتبار نیستند. اینکه مکرر در قرآن دعوت می‌شویم به کنکاش در زمین و جستجو، عاقبت افراد و گونه‌های مختلف کنش‌های انسان نشان دهنده این است که حتی در مسائل اجتماعی می‌شود از ابزار حسی و تجربی استفاده کرد.
سلیمی اظهار کرد: انسان‌شناسی منبعث از قرآن ما را در فهم علوم انسانی کمک می‌کند. انسان موجودی چند وجهی از منظر قرآن است نه مادی محض و نه روحانی محض است. در علوم انسانی قرآن بنیان نمی‌توانیم انسان را موجودی تک بعدی تلقی کنیم. نگاه قرآن به تحولات اجتماعی و به انسان نگاه تکامل گرایانه است. موعودگرایی با تکامل‌گرایی انسان هم سن است.
وی عنوان کرد: گامی که در این همایش برداشته شد، گام مهمی است که می‌تواند گونه‌ای از اندیشدن را به ارمغان بیاورد. پیشنهاد می‌کنم از دوره بعدی این همایش حتما به صورت بین‌المللی برگزار شود. متفکران غیر مسلمانی هستند که به شدت علاقمند به شنیدن سخنان ما در این حوزه هستند.
در ادامه محمد روشن، معاون حقوقی و پارلمانی وزارت علوم گفت: نگاهی که دیگران به قرآن دارند با نگاه ما به قرآن متفاوت است. اعجاز دین همین متن و نص است که در خصوص آن تحدی صورت گرفته است. طبق آیات دوم و سوم سوره نجم، هیچ چیزی نیست که به وسیله پیامبر(ص) تولید شده باشد.
قواعدی که از قرآن استخراج می‌شود را باید برای مدنیت خود مدد بگیریم. اخباری‌ها می‌گویند ظاهر قرآن حجت نیست، اما اصولیها اعتقاد دارند که ظاهر قرآن حجت است.
وی گفت: همه این لوازم و ابزار اگر به خدمت ما بیایند و نتوانیم عدل را اجرا کنیم، در واقع هدف بعثت را در زمین گذاشته‌ایم. علوم انسانی یک مقدار مظلوم است و یکی از مظلومیت‌های آن این است که مهمترین برنامه‌ ریزان عمدتا مهندس هستند.
روشن نیز عنوان کرد: مظلومیت علوم انسانی آنجاست که مهمترین برنامه ریزان و متولیان علوم انسانی، مهندس هستند.
همایش «علوم انسانی قرآن‌بنیان (چیستی، چرایی و چگونگی)» امروز و فردا در دانشکده الهیات و معارف اسلامی دانشگاه علامه طباطبائی(ره) برگزار می‌شود.
این گزارش در حال تکمیل است...

منبع: فارس

برای دریافت فایل اصلی اینجا کلیک کنید.

نظرات
نام:
ایمیل:
* کد امنیتی:
* نظر: